Naar een educatief ontwerp...

De psychogeografie heeft mijn educatief ontwerp in een concrete richting gestuurd. Het belang van het wandelen en de wandelingen die georganiseerd worden vanuit een specifieke blik, interesseerden me. 

Eigenlijk is dat wat we in Genk ook gedaan hebben: gewandeld, en gekeken naar specifieke dingen: bushokjes, reclamepanelen, bankautomaten, openbare gebouwen,... Die wandeling op zich heeft onze blik verruimd: Genk bleek niet zo te zijn hoe we dachten dat het was. 

Helaas kreeg ik op de bijeenkomst met de Uitdagers te maken met heel wat tegenwind. Toen ik vertelde dat de mensen in Genk precies niet meer buitenkomen, dat de speeltuintjes leeg bleven,... vertelden de deelnemers me daar 'dat ik waarschijnlijk op het verkeerde moment daar was'. Hoewel ik voet bij stuk hield, wilden ze me toch niet geloven... Daarom wilde ik mijn ontwerp ook richten op iets wat de mensen zelf bewust kan maken een bepaald fenomeen. Ik wil dat de mensen zelf kunnen ontdekken hoe Genk is, want erover vertellen werkt niet. 

Met psychogeografie heb ik een manier gevonden om dit te doen. Eigenlijk wil ik mensen er gewoon toe aanzetten om exact hetzelfde te doen als wij in Genk hebben gedaan: een bepaalde route volgen, waarbij de aandacht niet zozeer uitgaat naar de omgeving op zich, maar waarbij er gefocust wordt op een bepaald element, bv. café's: De mensen duiden dan via een GPS-toestel dat ze meekrijgen om hun route te volgen, aan waar ze overal café's zijn tegengekomen. Op die manier krijgen de wandelaars zelf kennis van de wijze waarop de café's (bijvoorbeeld) georganiseerd zijn binnen Genk. Dat kan op zijn beurt ons iets leren over de publieke ruimte in Genk. 

Wandelaars delen deze kennis bovendien rechtstreeks met anderen door de informatie aan te duiden op de GPS en zo aan anderen die na hen volgen te vertellen wat ze gezien hebben. Alle informatie wordt geïnventariseerd, de wandelaar treedt op als actieve explorator en niet langer als passieve consument aannemen wat op hem afkomt.

Het gaat er dan ook om dat wat ze aan het doen zijn, dat ze dat zelf betekenisvol vinden. Ze moeten zelf denken: 'Tiens, dit is nu toch wel vreemd wat ik hier zie! Ik doe hier toch iets nuttig.'

Daarenboven heeft het ook zijn nut voor onszelf: wij komen met behulp van willekeurige personen iets meer te weten over hoe de publieke ruimte geordend is in Genk. Genk wordt met behulp van elke wandelaar in kaart gebracht.

We hebben dit tot op bepaalde hoogte zelf al gedaan. Met deze gegevens zal ik dan ook met behulp van de kaarten tonen wat we tot op heden al weten over Genk en hoe haar publieke ruimte georganiseerd is. Verder zal ik een inventaris maken van dingen die interessant kunnen zijn om te onderzoeken: bijvoorbeeld het aantal café's in Genk, hoeveel bankjes er zijn,... Dit kunnen allemaal elementen zijn waar een bepaalde wandeling op focust.

Tot slot zal ik nog onderzoeken hoe dit project in zijn werk zal gaan. Waar kunnen de mensen hun route starten? Welke routes kunnen ze afleggen? Hoe gaat dit alles in zijn werk?

Dit ontwerp laat Genk spreken en dit ontwerp is iets waar mensen iets uit kunnen leren, al zullen ze dit misschien zelf niet altijd door hebben. 

Conflux festival: psychogeography

"It's important to occupy those spaces. If you want to take back public space the best way to do that is to actually go in and occupy it."

http://www.youtube.com/watch?v=qLuHu9VnbDM&feature=player_embedded#!

Mellemrum Festival

Op de blog van Guerrilla Innovation belandde ik op een blogbericht met als titel: Mellemrum Festival: City as a Stage. Interessant, leek me.

Het Mellemrum Festival wordt om de 2 jaar in Kopenhagen georganiseerd. Tijdens dit festival wordt Kopenhagen op een bijzondere manier 'on stage' gezet. Er wordt een wandelroute uitgestippeld binnen een bepaald deel van de stad. In 2008 vond het festival bijvoorbeeld plaats in het centrum van Kopenhagen, in 2010 was dit in Norrebro, eveneens een buurt in Kopenhagen. 

Tijdens deze wandelroute zijn er 3 stopplaatsen waar een performance plaatsvindt. Je weet op voorhand niet wie de artiesten zullen zijn en waar de performances zullen plaatsvinden. In de blog wordt de performance van choreograaf Erik Pold beschreven. Het publiek werd in een gebouw voor een raam gezet waar een rood doek voor hing. Wanneer de voorstelling van start ging, werd het doek opengedaan en keek het publiek uit op Kultorvet, een drukbezocht plein in Kopenhagen. Op deze manier werd het plein een scène en de voorbijgangers de leden van de cast. Erik zelf was de regisseur en ging naar buiten om met de voorbijgangers in interactie te treden.

Een interessante performance, vind ik persoonlijk. Des te meer omdat het ook relevant kan zijn bij het vormgeven van ons ontwerp: hoe zetten we Genk in beeld? Hoe geven we Genk een stem? Genk letterlijk in scène zetten, zou een goede manier zijn om iedereen te laten zien wie of wat Genk nu precies is. De stad Genk organiseert zelf al haar 'Genk on Stage', maar dat is nog iets anders. Daar ligt de nadruk vooral op 'on stage' en minder op 'Genk'. Het concept zou misschien beter meer weg hebben van het Mellemrum Festival, zodat Genk in beeld zou kunnen komen hoe het werkelijk is.

Elastic City

Zoals ik in een vorig blogbericht al vermeldde, ga ik ook op zoek naar andere publieke initiatieven gelijkaardig aan 'Permanent Breakfast'. Elastic City is er zo één. Wandelen in de publieke ruimte. Door zogenaamde 'art walks' te organiseren in New York, probeert Elastic City haar publiek in een voortdurende poëtische uitwisseling te brengen met de plaatsen waarin we leven en de plaatsen die we bezoeken. Todd Shalom is de oprichter van de organisatie. Hij is een dichter die zich vragen stelde bij zijn werk: 

"How can I take the words off of the page, bring them outside and communicate with people? Poetry readings seemed really insular to me." 

Om zichzelf beter te kunnen uiten en om dit te delen met anderen, is hij begonnen met het organiseren van wandelingen.

De wandelingen worden begeleid door artiesten (architecten, schilders, performers, dichters, psychotherapeuten,...). De bedoeling is niet om tijdens deze wandelingen feiten mee te delen. Het gaat er vooral om dat we ons meer bewust worden van de dingen, dat we onze zintuigen op de proef stellen en groepsrituelen uitvoeren in dialoog met de publieke ruimte in de stad. 

Er wordt gewerkt met geluid (de zogenaamde 'soundwalks'), komkommerschijfjes op de ogen (tijdens de wandeltocht 'forever 21'), architectuur,... Verschillende zintuigen staan centraal. Zo wordt er tijdens de 'South Row Soundwalk' niet gesproken, maar enkel geluisterd naar de geluiden die de omgeving ons aanreikt. Geluid wordt gebruikt om de omgeving beter te begrijpen.

Todd Shalom heeft ook al de Brooklyn Bridge overgestoken met een persoon die hij nog nooit eerder ontmoet had. Ze hadden op voorhand geen doel voorop gesteld, enkel de brug oversteken. Het doel zit verborgen in de ervaring zelf. Het gaat niet zozeer over de aankomst, maar over de tocht, over 'het oversteken'. Zo gaat het bij elke wandeling. Het gaat om het wandelen op zich, alleen al door mee te wandelen ben je deelnemer van het project. Door te wandelen proberen de kunstenaars de blik van het publiek te verruimen.


"On a traditional walking tour, the artist does not need to be present. For the walks that we lead, it is very important that the artist works with participants to help raise their awareness — both of the environment but also within the group itself. The artist has a bunch of things in mind that they have planned but of course there is the element of immediacy given the group and the unforeseen events outside (vs. the controlled space in a theater). We are always interacting with the things around us, so it is a real test for the artists: How can they apply their practice to factors that are unknown?"


"Finally, all of the walks are performative in the way that the group is moving: People come to the walk, knowing that they are walking, so they are already part of the performance – they are all participants and they can then choose their level of participation."


Bron: http://www.spaziergangswissenschaft.de/?p=510#more-510

Wat moet ik onthouden? HUMOR!

Na een feedbackgesprek met Jan vlak voor de kerst'vakantie' werden me weer wat ideeën gegeven die ik verder zou kunnen uitwerken.

Zelf had ik een schema gemaakt met mijn tot nu toe verzamelde informatie. Een schema met een wie, wat en waar-categorie. Wie: iedereen, Wat: basisbehoeften, Waar: publieke ruimte.

Er werd me aangeraden om de eerste categorie op de achtergrond te houden. Hier zal ik dan ook niet meer verder op ingaan.

De derde categorie, Publieke Ruimte, hier ga ik wel mee verder. Belangrijk om hierbij te onthouden is dat niet elke ruimte waarvan je zou denken dat ze publieke ruimte is, dit ook werkelijk is. De Oude Markt in Leuven bijvoorbeeld: Dit is een geprivatiseerde ruimte, ze is toegeëigend door de cafébazen die hier een café of taverne uitbaten. Wanneer je hier een 'permanent breakfast' zou houden,  zouden ze boos worden, je zou immers aanzien worden als concurrentie en je 'hebt niet het recht om daar zomaar gratis eten aan te bieden'. 

Publieke ruimte is niet-toegeëigende ruimte. De Oude Markt is dit duidelijk wel. 

Nog even over 'Permanent Breakfast'. Het is niet zomaar ontbijten op een publieke plaats. Het is ook een performance, ze willen iets laten zien aan andere mensen, het geeft relaties tussen mensen weer. Permanent Breakfast lokt reactie uit: Wat als je op een grensplaats gaat ontbijten? Op een grensplaats van 2 wijken die amper met elkaar in contact komen bijvoorbeeld? Wat zou dat uitlokken?

TO DO: ook nog zoeken naar andere initiatieven zoals Permanent Breakfast (zelfs al te vinden op hun website!)

Waar ik zeker dieper op ingaan is categorie 2: basisbehoeften. Meer bepaald één specifieke basisbehoefte die niet altijd even vanzelfsprekend lijkt: HUMOR.

Humor brengt vanzelfsprekend 'lachen' met zich mee. Een lachende gemeenschap, wat is dat? Vb. iemand struikelt, alle Italianen en Turken in de buurt lachen. Het is een ander soort gemeenschap. Ik moet er wel zeker rekening mee houden dat ik humor niet zie als Het Goede dat iedereen terug samen zal brengen in één grote gemeenschap. Ik mag het zeker niet romantiseren, lachen verbindt niet iedereen. Het is niet altijd zomaar 'leuk'. Ik zal eerder moeten onderzoeken wat humor dan wel doet?

WAT DOET HUMOR/LACHEN?

- Lachen is het doorbreken van de sociale orde. Je lacht als je jezelf geen houding weet te geven, je lacht als je ongewone dingen ziet.

- Lachen is ook UITlachen, er is vaak wel iemand die er NIET mee kan lachen. vb. Cartoons in Denemarken: waar Mohammed stond afgebeeld. Werd erg bekritiseerd vanuit de moslimgemeenschap. 

- Lachen en humor gebruikt men ook om bepaalde kwesties aan de kaak te stellen. Dit is tegenwoordig de manier van humor die vaak in de kijker staat. Dit is dan ook het domein van de cabaretiers/stand-up comedians die tegenwoordig erg talrijk én succesvol zijn. Binnen deze categorie zit een vreemde eend in de bijt: het gezelschap Neveneffecten. Zij slagen er bijvoorbeeld in om niemand persoonlijk uit te lachen. Ze benaderen altijd 'categorieën' (vb. de Hendriken), 'organisaties' (vb. SABAM), 'programma's' (vb. Belspelletjes: ze censureerden de grote baas van deze spelletjes omdat ze niets hadden tegen deze persoon op zich)

NEVENEFFECTEN

In vorige blogberichten heb ik het al eens over hen gehad. Jan had me al eens aangeraden om dieper op hun werkwijze in te gaan. Ik ben dan op zoek gegaan naar interviews en andere bronnen van informatie via Google, maar zonder al te veel resultaat. Toch raadt Jan me opnieuw aan om hier extra aandacht aan te schenken. Wat de Neveneffecten doen, is immers eigenlijk een manier van onderzoek. Ze stellen iets aan de orde zodat iedereen kijkt. 

Ze vertrekken vanuit het uitgangspunt dat er 'ergens iets mis is', opmerkelijk hierbij is dat ze niet meteen vertrekken vanuit het beseft dat ze een oplossing zullen vinden. Van hieruit zal ik ook hun werkwijze nog verder uitdiepen. 'Wat doen de neveneffecten?' 'Hoe maken ze hun programma (Basta!)?' zijn vragen waar ik me de volgende maand(en?) mee zal bezighouden. Ik zal naar afleveringen 'kijken', ik zal informatie over hen 'lezen' en dit alles ook 'bestuderen'. Uiteindelijk zou ik dan moeten komen tot een analyse van hun strategieën, hun onderzoeksstrategieën en hier in principe een seminarie over moeten kunnen geven. En hopelijk zal ik uiteindelijk dan ook mijn eigen onderzoeksstrategie ontwikkelen.

Misschien kan ik daarna ook zelf een onderzoek uitvoeren in Genk, vertrekkende vanuit het vermoeden 'dat er iets mis is'? Er zijn zoveel professionele voorzieningen... Misschien kan mijn onderzoek hiervan de neveneffecten aantonen?

Op het eerste zicht lijkt dit misschien nog veraf te staan van een educatief ontwerp. Maar eigenlijk is dit helemaal niet zo. Een educatief ontwerp kan zijn: je DOET iets door iets op een bepaalde manier te ONDERZOEKEN. Je onderzoek kan iets teweegbrengen. 

2 vragen die ik in mijn hoofd zal houden: Wat is het pedagogische voor mij? Wat de Neveneffecten doen, is dat wat een volkshogeschool vandaag is?