Een eerste idee.

De eerste 3 dagen dat iedereen individueel door Genk liep, leek onze opdracht voor iedereen vrij nutteloos. Hele dagen wandelen, noteren, af en toe eens iemand die je op je weg tegenkomt, maar vooral veel wandelen. En voor wat? Waarom doen we dit? Iedereen stelde zich dezelfde vragen. Maar hoe langer hoe meer de week vorderde, begon het voor mij eindelijk te dagen…

Om de vraag te beantwoorden waarom we deze oefening moesten doen, grijp ik even terug naar The Wire. Net zoals we in de serie inzicht krijgen in de situatie van Baltimore, moesten we nu zelf ‘in-zicht’ krijgen in wat altijd al zichtbaar is geweest, maar wat we tot nu toe nog niet zagen. De beste manier om dit te doen, is door zelf op pad te gaan, zelf indrukken op te doen en zelf nieuwe gedachten te creëren. Vrijwel iedereen had het vooroordeel dat Genk een vrij criminele, misschien zelfs marginale stad was. Al snel bleek dit niet het geval te zijn en doken er nieuwe vragen op: waar is iedereen? Waar zijn de problemen? Het is hier zo rustig? Is dit het Genk waar iedereen over spreekt? Nu pas, door zelf op weg te gaan in Genk, kregen we inzicht in de situatie. Net zoals in ‘The Wire’ de meest voor de hand liggende oplossingen niet lijken te werken, is dat ook in Genk het geval.

Buurthuizen, jeugdwerkingen en andere sociale en educatieve projecten, Genk staat er vol van. En toch, er ontbreekt iets. Mensen blijven binnen, het centrum leeft niet, kan je dit wel een stad noemen? Voelen mensen zich wel met elkaar verbonden? Vooraleer we verder nadenken over oplossingen, is het in de eerste plaats belangrijk om het probleem tot op de bodem uit te spitten. In ‘The Wire’ draait het ook niet enkel om de drugsproblematiek, het probleem zit veel dieper: het politieke systeem is corrupt, op school hecht men enkel belang aan ‘teaching‑to‑the‑test’,… Om uiteindelijk tot een educatief ontwerp te komen, is het zeer belangrijk dat we juist weten wat het probleem is.

Wat volgens mij in Genk ontbreekt, is een gemeenschapsgevoel. Mensen voelen zich inwoners van Winterslag, Termien, Sledderlo of Waterschei. Deze verschillende buurten voelen zich niet met elkaar verwant, er is geen verbondenheid. Waarom is er dan geen gemeenschapsgevoel? Om hierop te antwoorden, moet je je de vraag stellen hoe je een gemeenschapsgevoel creëert. Mensen kunnen maar een gemeenschap vormen als ze elkaar kunnen ontmoeten, leren kennen, om zo uiteindelijk tot gemeenschappelijkheden te komen. Hebben ze niets gemeenschappelijk? Dan moet er iets gemeenschappelijks gemaakt worden. Maar dat is misschien alweer een stap te ver, eerst en vooral draait het om ontmoetingen. Heeft Genk dan een gebrek aan ontmoetingsplaatsen of –gelegenheden? Of zijn ze misschien gewoon te lui om naar deze plaatsen te gaan? Zitten ze liever achter hun tv en pc? Hoe krijg je mensen in dat geval uit hun luie zetel? Via facebook? Of hou je de digitale wereld hier best buiten? Of is dat net de plaats waar men vandaag de dag best start bij het streven naar een gemeenschap?

Al deze vragen zijn voor discussie vatbaar. En gediscussieerd worden zal er zeker, zodat er opnieuw andere vragen aan de oppervlakte komen, vragen waar ik eerst misschien nog niet aan gedacht had. Op deze manier hoop ik inzicht te krijgen in Genk, in wat er ontbreekt in de stad en uiteindelijk hoop ik dan te komen tot een ontwerp dat me naar een oplossing zou kunnen leiden. Misschien is dat een utopie, maar dromen mag, toch?