Concreet luidt de opgave als
volgt: Volkshuizen en volkshogescholen
waren uitdrukkelijk ‘educatieve en emanciperende initiatieven’ die zich richten
op het ‘volk’ in de concrete context van een sociale kwestie (armoede,
vervreemding, etc.). Hoe zou je een volkshuis/volkshogeschool vandaag de dag
vorm en inhoud kunnen geven, zodat het vandaag maatschappelijk relevant kan
worden? Wat zou een volkshuis/volkshogeschool kunnen zijn in een digitaal
tijdperk dat tegelijk het tijdperk is van grote migraties en alles wat daarmee
verbonden is. Is dit nog wel mogelijk?
Waar we zeker rekening mee moeten
houden tijdens het ontwerp, is de discussie over de relatie tussen educatie en
gemeenschap, evenals de vraag van de relatie volk, huis, school en de relatie
educatie‑emancipatie. Omdat we voor ons ontwerp vanuit
Stad Genk zouden vertrekken, kregen we tijdens de eerste week enkele lezingen
over wat volkshogescholen precies zijn en over samenlevingsopbouwwerk in Genk.
Wat me hiervan vooral bijbleef
waren de uitdagingen in Genk volgens Erwin De Bruyne. Zo is er werkgelegenheid
in Genk, maar toch veel werklozen. Hoe krijg je Genkse werkzoekenden aan het
werk in Genk? Verder haalde hij aan dat het belangrijk is om niet alles
‘multiculti’ te maken. Het is ook belangrijk om bijvoorbeeld nog iets met de
25% Italianen onderling iets te doen. Hoe kunnen we deze nadelige startpositie
van kinderen ombuigen? Bovendien ligt het aantal echtscheidingen hoger bij
allochtonen. Hoe ver kan je als overheid gaan in de relatie/huwelijkskwestie
(bij allochtonen)?
De lezingen van Erwin de Bruyne
en Jef Lingier maakten me erg nieuwsgierig naar de situatie in Genk. Zou ik
eindelijk, na de theorie mooi op een blaadje te hebben gekregen, ook eens
kunnen zien hoe de situatie er werkelijk uitziet?
Van de lezing over Stichting
Lodewijk De Raet heb ik vooral onthouden hoe ze proberen de publieke dimensie
met hun organisatie te bereiken. Zij gaan proberen verschillende groepen op
verschillende locaties te bevragen waarvoor volgens hen mensen nog een uurtje
willen buitenkomen buiten hun eigen kring. Hij gaf ook aan dat de G1000 al een
stap in de goede richting is. Deze bevindingen kunnen interessant zijn voor
mijn ontwerp, misschien moet Stad Genk ook eens een eigen G1000 organiseren? Of
panelgesprekken met verschillende buurtbewoners, leden van verenigingen,… over
waarom zij denken dat ‘de Genks’ nog naar buiten zouden willen komen.
Het belangrijkste wat ik uit de
lezing van Jan Bijlsma onthouden heb,
is: ‘hou het simpel!’. Hiermee bedoelt hij dat de hogere cultuur er één is voor
een kleine minderheid. Dit moet ik zeker onthouden voor het ontwerp van mijn
volkshuis. Je moet het niet te ver zoeken, de oplossing kan ook simpel zijn.
Het heeft geen zin om gratis opera’s te organiseren, dit past niet bij de
culturen van ‘de Genks’, zij komen meestal vanuit een straatcultuur, die
mijlenver staat van de cultuur van de elite die van opera’s en lezingen houden.
Week 2 was een vrij intensieve
week. Het weekend dat eraan vooraf ging inbegrepen. Onze opdracht: bekijk het
hele seizoen 4 van ‘The Wire’. 13u televisie kijken met andere woorden. Zo
gezegd, zo gedaan. Maandagochtend om 9.30u kwamen we - helemaal gedrogeerd door
het hele weekend veel te lang naar een tv-scherm te kijken - aan in de les. Sönke
Ahrens probeerde een hele week samen met ons de serie te analyseren en ons
duidelijk te maken hoe we naar de serie moesten kijken.
Een belangrijk aandachtspunt is
allereerst dat ‘The Wire’ niet gemaakt is om een beeld te geven over de
personages, maar een beeld van de stad. In de serie komt ook vaak ‘teaching’
aan bod en niet alleen in de settings die het meest vanzelfsprekend lijken
(scholen, bijscholingen van de politie). Het gaat niet alleen om het leren van
feiten, ook op straat wordt er geleerd, of bijvoorbeeld tijdens de schaakscène
waar D’Angelo aan de ‘cornerboys’ aan de hand van een schaakspel
uitlegt hoe de drugshiërarchie in elkaar zit. ‘It goes beyond the obvious’of
‘je moet verder kijken dan het vanzelfsprekende’.
Het maken van ‘The Wire’ is een
manier geweest om anders te kijken naar kwesties die altijd op dezelfde manier
beantwoord worden, maar nooit een oplossing bieden. Het gaat niet zozeer om het
bieden van oplossingen voor duidelijke vragen, het gaat eerder over het stellen
van nieuwe vragen die we voordien nooit zouden hebben gesteld (‘teaching for
looking for a different question’). Het gaat er bijvoorbeeld niet om een
antwoord te geven op de vraag ‘Hoe krijgen we jongeren in Baltimore van de
straat en in de school?’, maar het gaat erom om van hieruit nieuwe vragen te
stellen: ‘Waarom zitten ze op straat?’, ‘Is het leven op straat ook geen vorm
van leren?’, ‘Wat vinden de jongeren zelf van hun manier van leven?’.
De oplossing van problemen
bestaat er niet in de mensen bewust te maken. De idee is trachten tot denken te
komen, tot nieuwe gedachten. Het gaat er niet om de voor de hand liggende
oplossing te bieden, het gaat om de poging om tot een idee of ontwerp te komen.
Je moet jezelf plaatsen in een situatie waarin je het zelf niet meer ziet
zitten en hier een experimentele ruimte van maken. Je moet mensen aan het woord
laten. Het gaat niet om een letterlijke toepassing, maar om een vertaling. ‘The
Wire’ is geen letterlijke weergave van Baltimore, maar een vertaling van de
ideeën van David Simon over Baltimore, gegoten in een tv‑serie.
Dat dit wel degelijk een
meerwaarde kan zijn, bewijst David Simon in een interview met ‘The Atlantic’,
een Amerikaans tijdschrift. Volgens hem is het grote verschil tussen het
schrijven van non‑fictie en fictie dat de artiest (fictie) zijn eigen visie
beheerst, terwijl de journalist (non‑fictie) nooit echt aanspraak kan maken op
zijn visie, of toch niet helemaal. De echte wereld is immers oneindig complex
en steeds veranderlijk. Bij kunst heb je dit probleem niet, je hoeft niet alle
feiten op een rijtje te hebben, je kan je eigen visie verwerken in het project.
Zo kan je bijvoorbeeld bepaalde karakters en hun motieven veel beter
beschrijven, je kan er veel dieper op ingaan dan bij fictie mogelijk is. Zo ook
bij het fenomeen bureaucratie, fictie geeft je de mogelijkheid om situaties veel
gedetailleerder weer te geven dan een journalist ooit zou kunnen. Dat maakt
fictie daarom niet minder waar, je vertelt de waarheid wel, alleen niet enkel aan de
hand van feiten, maar eerder op een andere manier. ‘It is important not to let the facts get in the way of the truth’ (‘The
Atlantic’, januari 2008).
Na deze week was ik vrij
nieuwsgierig naar Genk, ik dacht immers dat ik in Vlaanderens eigen Baltimore
terecht zou komen. Niets was minder waar, zo bleek…
Geen opmerkingen:
Een reactie posten